d. Nhịp điệu - Trang giáo trình điện tử - Trường đào tạo thiết kế AWE

3.4.1. Định nghĩa

– Định nghĩa: Nhịp điệu là sự lặp đi lặp lại của nhiều hình và sự lặp lại đó lớn hơn ba lần. Nhịp điệu dùng để tạo nên sự dịch chuyển và điều hướng của tầm nhìn. Nó xảy ra khi các yếu tố trong một bố cục được lặp lại. Nhịp điệu có thể là màu sắc, hình dạng, bố cục hoặc thậm chí một dòng. Nhịp điệu được tạo ra bằng cách tạo nên một dòng chảy êm đềm của tầm nhìn.

– Nhịp điệu được dùng như một đường dẫn mà do đó mắt chúng ta có thể đọc được những phần quan trọng của một thông tin. Nó còn được gọi là một mẫu thức của nghệ thuật. Nhịp điệu rất quan trọng vì nó đóng một vai trò sống còn trong cuộc sống vật chất của chúng ta. Nhịp điệu giúp chúng ta nhìn nhận ra trật tự của thế giới chung quanh.

– Trong thiết kế nội thất nhịp điệu tạo sự hài hòa và đôi khi tạo điểm nhấn cho căn phòng.

3.4.2. Cách tạo nhịp điệu:

– Cũng như trong âm nhạc, nhịp điệu trong thiết kế là tất cả về việc tạo ra các mô hình lặp đi lặp lại và độ tương phản để tạo ra cái nhìn thú vị. Nó được định nghĩa là liên tục, tái phát hoặc di chuyển tổ chức và được thực hiện bằng cách sử dụng cùng một nguyên tố, hay một loạt các yếu tố để di chuyển mắt của bạn xung quanh phòng. Ví dụ, có thể thiết lập một nhịp điệu bằng cách sử dụng màu sắc trong những chiếc gối, chọn nó trong một bức tranh, và lặp lại nó một lần nữa trong một tấm thảm, hoặc bằng cách sử dụng vải giống nhau trên ghế sofa và gối trong một chiếc ghế.

– Nhịp điệu có thể tạo nên bằng 3 cách đó là: sự lặp lại, dùng chuỗi và dùng sự liên tục. Người nghệ sĩ thường sử dụng tất cả các hình thức của nhịp điệu trong 1 bố cục. Họ phát triển thành một sự liên kết của nhịp điệu trong xây dựng, vẽ, các sản phẩm thủ công… một cách nhuần nhuyễn và khéo léo để tạo nên một tổng thể tuyệt vời.

– Sự lặp lại là việc sử dụng cùng một nguyên tố nhiều hơn một lần trong cả một không gian. Đó là nghệ thuật của việc tạo ra một mô hình hoặc là với các đối tượng trong một không gian hoặc với các mô hình vật lý của vải và các mặt hàng trang trí trong một không gian. Có thể đó là một loạt các đối tượng xếp thành hàng hay một chồng sách trên kệ. Sử dụng trí tưởng tượng của bạn, khả năng tạo ra nhịp điệu là vô tận.

– Ứng dụng nguyên tắc nhịp điệu để thiết kế nội thất: thiết kế và sắp đặt nội thất sao cho có sự biến đổi nhịp nhàng, liên tục, tránh việc thay đổi không gian, màu sắc, hình dáng đột ngột. Ví dụ: Nhịp điệu màu đen – trắng được nhấn nhá từ những mảng tường trong phòng khách đến hệ thống tủ bếp, bàn ăn trong nhà bếp, vài họa tiết trên tranh tường phòng ngủ đến những mảng màu đen – trắng trên gạch lát phòng tắm. Bên cạnh đó, chủ nhà có thể thiết kế những mảng tường nâu ở các khu vực khác nhau để ngôi nhà bớt đơn điệu.

– Cần vận dụng tính nhịp điệu hợp lý để tránh sự nhàm chán, với mỗi căn phòng cần có điểm nhấn riêng hoặc thay đổi một vài chi tiết để tạo nên nét riêng biệt cho từng không gian. Sự lặp lại kèm theo thay đổi sẽ tạo vẻ thú vị hơn là sự lặp lại đơn giản không thay đổi.

– Trong thiết kế nội thất thường sử dụng nhịp điệu trong trang trí hoa văn, hệ thống đèn, dãy bàn ghế, …

– Trong thiết kế nội thất nhịp điệu còn là sự chuyển tiếp, dẫn dắt khéo léo giữa các không gian. Người thiết kế phải bài trí nội thất sao cho có sự biến đổi nhịp nhàng, liên tục, tránh sự thay đổi đột ngột. Nên lựa chọn những nét hoa văn hay màu sắc làm bước chuyển, tạo nên sự thống nhất trong toàn bộ thiết kế. Những chi tiết đó còn có thể trở thành điểm nhấn đầy cuốn hút cho ngôi nhà.

Tủ đồ thiết kế sát tường với đường nét rất có tính nhịp điệu

Căn phòng có tính nhịp điệu từ vách, trần, bàn ghế. Sản phẩm thiết kế của học viên AWE.

Bố cục nhịp điệu thường gặp nhiều trong thiết kế nhà hàng, cafe, quán bar

3.4.3. Phân loại nhịp điệu:

Có 4 loại nhịp điệu (vần luật) là: Vần luật liên tục, vần luật tiệm biến, vần luật lồi lõm (hay vần luật biến tấu) và vần luật giao thoa.

a) Vần luật liên tục:

Vần luật liên tục, còn gọi là nhịp điệu hay tiết điệu, là vần luật sinh ra do sự sắp xếp lại một cách liên tục một hay một số thành phần cơ bản (đường nét, bề mặt, hình khối, không gian)

Vần luật liên tục phức tạp với nhiều chi tiết được lặp lại như cửa, cầu thang, mái, đèn điện, … b) Vần luật tiệm biến:

Là vần luật thay đổi dần dần một cách có quy luật, còn gọi là nhịp điệu tăng dần đều hay nhịp điệu giảm dần đều, có sự biến đổi trong thành phần của nhịp điệu (như các yếu tố kích thước, màu sắc, chất liệu, …)

Vần luật tiệm biến và áp dụng trong kiến trúc thể hiện qua thức mái của tháp chùa

Vần luật tiệm biến trong thiết kế nội thất như hệ thống cửa sổ, hệ thống đèn, bàn kính tiếp khách, tủ tab đầu giường …

c) Vần luật lồi lõm (hay vần luật biến tấu)

Vần luật lồi lõm (hay vần luật biến tấu) vừa là vần luật tiệm biến (tăng dần hay giảm dần có quy luật), vừa là vần luật dạng dao động hình sóng, lúc lên lúc xuống, lúc âm lúc dương, lúc hạ thấp lúc đột khởi theo quy luật nhất định, bố cục các hoạt tiết lặp đi lặp lại nhưng có biến tấu (có sự thay đổi đột biến).

Vần luật lồi lõm