2.3.1. Khái niệm mảng

–  Mảng là một phạm vi nhất định trên mặt phẳng do một hay nhiều nét kết hợp. Nếu ta chấm lên đó một chấm thì có thể gọi đó là điểm. Nếu tiếp tục chấm nhiều điểm vào đó thì ta có thể gọi đó là một mảng được tập hợp bởi nhiều điểm. Tương tự như vậy, ta có một tập hợp là nét gồm một mảng được cấu thành bởi các nét. Các nét, hình và điểm, khi được tổ chức, sắp xếp một cách có ý thức, sẽ tạo nên một hình hoặc một khối. Như vậy, trong một mảng có thể có một hoặc nhiều hình, tập hợp của các nét và điểm và ngược lại, hình hoặc khối có thể là tập hợp của một hoặc nhiều mảng. Mảng là sự cấu thành của một hoặc nhiều hình, khối, cùng sự tham gia của các tập hợp của điểm, đường nét tạo nên. Trong một mảng lớn có thể chứa những mảng nhỏ hơn.

–  Mảng nhất thiết phải có hình thể nhất định nhưng có nhiều cách thể hiện mảng:

•   Có thể viền, có đường bao hoặc đường ranh giới

•   Có mảng đen + mảng trắng + mảng màu

•   Mảng màu: Có màu phân biệt rõ rệt với các mảng xung quanh nó. Sự phân biệt này có thể do độ đậm nhạt, nóng lạnh của màu sắc hoặc về nội dung hình thể.

•   Có tính nhô nổi, mật độ cao

•   Có cảm giác đầy chặt, có hình dạng rõ ràng

•   Mảng đã được vẽ hay chưa được vẽ (mảng trống) trong thiết kế gọi là mảng có hình hay chưa có hình.

–  Mảng trong không gian nội thất: trong không gian nội thất có nhiều loại mảng, mảng vật liệu, mảng màu, mảng tường, mảng trần, mảng vách, mảng sàn….

2.3.2. Tổ chức mảng trong không gian nội thất

–  Tổ chức sắp xếp mảng: Trong không gian nội thất mảng giúp chia tách không gian, là một bước chuyển tuyệt vời giữa các không gian để đem lại cho không gian sự hài hòa giữa các thành phần trong một khu vực, sự thống nhất giữa các khu vực khác.

–  Người thiết kế nội thất phải có kiến thức thẩm mỹ để tạo nên một không gian đồng nhất về phong cách, màu sắc, ánh sáng, biết nhấn nhá đúng chỗ để các mảng trong không gian cân đối, hòa hợp với nhau, có tính chuyển tiếp, nhắc lại hoặc đối lập.

–  Trong kiến trúc, điêu khắc, hội họa các nghệ sỹ áp dụng những nguyên tắc bố cục để sắp xếp chủ thể vào đúng vị trí hợp nhãn người xem. Phân chia, sắp xếp các hình thức mảng theo ý đồ, tạo sự tập trung khác nhau vào các trục chính phụ của không gian, tạo cảm giác nặng, nhẹ khác nhau theo các quy luật bố cục, cân bằng, đối xứng, thống nhất, hài hòa, tương phản, dị biến, nhịp địêu …

–  Việc sắp xếp, tổ chức các mảng, hình, khối, độ đậm nhạt, đường nét, … có một ý nghĩa vô cùng quan trọng để nhấn mạnh trọng tâm và ý đồ thể hiện của nhà thiết kế với nội dung cần truyền đạt.  Sự thống nhất thể hiện ở các hình ở mảng chính rất cần tạo nên sự chặt chẽ về bố cục, sự sáng tạo trong cách tổ chức sắp xếp trong toàn mảng. Sự tổ chức sắp xếp bao gồm các mảng hình, các mảng đậm nhạt, sáng tối, các mảng đặc, khoảng trống, sự vận động của các hình, khối trong không gian, mật độ của các hệ thống nét và điểm, đặc biệt là chất của các mảng trong tổ chức của toàn hệ thống đó.

–  Tổ chức mảng theo quy luật cân đối: Sắp xếp các mảng chính phụ cân đối, hài hòa là việc làm đầu tiên của nhà thiết kế. Trước tiên là yếu tố cân đối. Tính cân đối được thể hiện bởi sự cân đối trong các mảng, hình khối, cân đối về đậm nhạt, về đường nét, về chất. Sự cân đối ở đây là sự tổ chức sắp xếp hợp lý về tỷ lệ giữa mảng chính với mảng phụ, giữa các khoảng trống, giữa các hình trong các mảng, giữa hình với hình, về tỷ lệ và cấu trúc của mảng sao cho thuận mắt. Phân bố độ đậm nhạt, màu sắc, tổ chức hệ thống nét, hệ thống các điểm trong mảng cho phù hợp với tổng thể.

– Tổ chức mảng theo quy luật đối lập: Sự đối lập để tạo nên sự chú ý hay nhấn mạnh trọng tâm sẽ là yếu tố rất quan trọng trong việc sắp xếp cấu trúc cho các mảng, tạo nên sự hài hòa trong tác phẩm. Tất cả sự đối lập trên khi được tổ chức sắp xếp hợp lý trong không gian tạo nên sự cân đối, đặc biệt sẽ tạo nên bản sắc cũng như sự sáng tạo.

•  Mảng tạo điểm nhấn trong không gian như trang trí một mảng tường nghệ thuật. Bức tranh chứa đựng trong mảng tường làm nền hoặc điểm nhấn cho các đồ nội thất xung quanh nó.

•  Mảng trần đa số được thiết kế nhấn mạnh tại vị trí bố trí đồ nội thất chính của phòng (phòng khách là gần bộ bàn ghế, phòng ngủ là gần giường ngủ…). Đối với nội thất phòng ngủ phần đầu giường và trang trí mảng tường đầu giường là cách tốt để có một không gian được nhấn mạnh. Đầu giường kích thước lớn, các bức họa, bộ sưu tập tranh có thể tạo điểm nhấn.

–  Tổ chức mảng theo tính liên tục: đây là cầu nối cho các mảng, các độ đậm nhạt, về đường nét, điểm trong tranh tạo nên sự liên kết vững chắc cho cấu trúc của mảng, tạo nên nhịp điệu của các mảng.

–  Tổ chức mảng theo luật nhịp điệu: Sự thay đổi về tỷ lệ giữa các mảng, về hướng, về nét cứng, mềm, về tính chất tĩnh, động của các mảng sẽ tạo nên nhịp điệu. Sự phân bố về đậm nhạt, về tổ chức sắp xếp đường nét, điểm trong các mảng một cách hợp lý sẽ tạo nên cấu trúc mảng vững chắc và có những nhịp điệu trong hệ thống các mảng trong mặt phẳng tranh. Quan hệ giữa hình với hình, giữa hình với nền, quan hệ của hình với mảng, giữa mảng với mảng, giữa phần chính và phần phụ, quan hệ về tương quan, về sáng tối, về đậm nhạt, … được dựa trên các tính năng của từng loại khối và sự vận động của các hình, khối. Tiếp đó là sự liên kết giữa các khối và khoảng trống, sự kết hợp giữa các hình (vuông, tròn, tam giác) với nền. Cho nên việc sắp xếp, tổ chức các mảng nhỏ trong mảng chính cùng với bố trí đậm nhạt trong mảng chính và các mảng phụ cùng khoảng trống sẽ tạo nên tính nhịp điệu cho không gian.

– Tương tự với các quy luật khác đã được đề cập trong giáo trình chúng ta có cách vận dụng sắp xếp bố trí mảng hài hòa, hợp lý.