Nguyên lý thị giác là quy luật cảm nhận được đúc kết từ cảm nhận vô thức của con người. Nguyên lý thị giác là một bộ môn nghệ thuật thị giác, hội họa luôn đòi hỏi thỏa mãn những đòi hỏi của con mắt. Đó là những đòi hỏi sự thuận mắt, như là sự hài hòa, thăng bằng, nhưng con mắt cũng mau chán, muốn tìm đến nhũng cái mới, cái lạ…, tổng kết từ kinh nghiệm, những người làm công trình nghiên cứu mỹ thuật đã xây dựng nên những quy luật. Người sáng tác thực hiện việc sắp xếp các yếu tố tạo hình luôn hướng đến sự hài hòa, thuận mắt bằng các cách thức riêng, mới, tưởng chừng như không tuân theo một quy luật nào cả.

Người thiết kế luôn sử dụng quy luật của con mắt để phục vụ công việc của mình (sắp xếp các yếu tố tạo hình như đường nét, bố cục, màu sắc, chất cảm…) nhằm trình bày một quan điểm riêng, xây dựng một sản phẩm mỹ thuật riêng.

Những vấn đề cơ bản của trật tự thị giác gắn bó với bất kỳ một bố cục nào, bất luận đó là một bố cục của bức tranh tạo hình hay tạo hình cho một sản phẩm ứng dụng với nội dung hoàn toàn trang trí chỉ để bắt mắt hay ngay cả đối với các hiện vật mà cảm thụ thị giác chỉ đóng vai trò thứ yếu.

Bởi vậy nguyên lý thị giác của “Cơ sở tạo hình” sẽ không bao giờ nhàm chán, lỗi thời nếu ta luôn bám vào các quy luật của tự nhiên để giảng dạy. Nó tồn tại độc lập khách quan trước những xu hướng thời thượng, tồn tại độc lập với mọi sự hình thành của phong cách, độc lập với bất kể lời khen chê nào. Vấn đề chúng ta cần tôn trọng – đó là sự tồn tại độc lập và khách quan của những quy luật đã nêu ở trên.

Song vấn đề này, đứng trước những thay đổi thường xuyên của sự tiến hóa các giá trị tự nhiên thì mỗi thời đại, mỗi giai đoạn đều có những quan điểm khác nhau. Đối với bất kỳ một trang trí hay bố cục nào người ta đều cần đến những nguyên lý cơ bản của trật tự thị giác; song không phải trong bất cứ một trang trí hay bố cục nào vấn đề này cũng được hiểu giống nhau. Bởi vậy, cho nên ngay từ đầu chúng ta phải hiểu rằng một bố cục không bao giờ có thể giải quyết một vấn trọn vẹn và cũng không bao giờ là một bài tính cộng đơn thuần của các vấn đề riêng lẻ.

Bất kỳ một bố cục nào cũng đều là sự tổng hợp của một hay nhiều vấn đề đan xen lẫn nhau, hỗ trợ và tương hỗ cho nhau.

Ngay cả trong những bố cục tạo hình cũng vậy, những mối liên hệ qua lại của vấn đề này liên quan đến vấn đề kia là một tất yếu. Nhưng khi muốn tách bạch chúng ra từng chi tiết thì cần phải có biện pháp phân tích theo hệ thống để có thể nhìn nhận được những mỗi liên hệ biện chứng này. Bất kỳ sự phân tích nào về một bố cục cũng phải dựa trên những quy luật thị giác và cũng bởi tất cả mọi sự phát triển – mà trong đó sự phát triển của nghệ thuật tạo hình bao giờ cũng là sự phát triển liên tục đi từ cái đơn giản đến cái đa dạng, vậy chúng ta cũng phải bắt đầu bài tập này bằng tính chất đơn giản nhất của thị giác; đó cũng là những yếu tố cơ bản của phương pháp tạo hình.