Khởi nguyên của Kinh dịch được bắt đầu từ sự biến hóa của Bát quái, gồm 8 quẻ đơn  bao gồm: Càn (trời), Khảm (nước), Cấn (núi), Chấn (sấm), Tốn (gió), Ly (hỏa), Khôn (đất), Đoài (hồ). Bát quái sinh ra 64 quẻ Kinh dịch. Mỗi quẻ kinh dịch, tùy vào cách sắp xếp các vạch âm và dương mà có những ý nghĩa khác nhau.

Quẻ (hay quái) dùng ký hiệu để biểu thị vạn vật, vì vậy nói Quái là thể, là biểu hiện của vạn vật.

Các quẻ này được cấu thành từ Hào có thể hiểu là “giao ” Hào có Hào âm, Hào Dương. Hào âm kí hiệu  (–) Hào Dương kí hiệu (–) ba Hào này phối với nhau tạo thành 8 quẻ đơn gọi là Bát Quái.

Bát Quái bản chất của nó là chỉ các hiện tượng trong vũ trụ, tám hiện tượng cơ bản của vũ trụ mà mắt chúng ta có thể nhìn thấy được, còn (vạn hữu, vạn sự, vạn vật) đều đều thay đổi theo 8 hiện tượng này, bát quái tượng trưng cho 8 hiện tượng tự nhiên là Trời, Đất, Sấm , Gió, Nước, Lửa, Núi, Đầm, lần lượt là :

1.         Càn tượng trưng cho Trời.

2.         Khôn tượng trưng cho Đất.

3.         Ly tượng trưng cho Mặt trời (Hỏa).

4.         Khảm tượng trưng cho mặt Trăng (Thủy) chuyển động không ngừng tượng trưng cho không gian và thời gian.

5.         Chấn tượng trưng cho Sấm.

6.         Tốn tượng trưng cho Gió.

7.         Cấn tượng trưng cho Núi.

8.         Đoài tượng trưng cho Đầm, chính là biển, sông, hồ.

Bát quái là tám nguyên tố tạo nên trời đất

Tiên thiên bát Quái

8.1. Phục Hy Tiên Thiên Bát Quái

Phục Hy Tiên Thiên Bát Quái do Phục Hy sáng tạo ra, về bản chất nó thể hiện sự thống nhất và đối lập tồn tại trong thế giới vĩ mô và quy luật khách quan Âm, Dương tiêu trưởng, Nội dung nó phản ánh chính là hình của vạn vật trong thời kỳ vũ trụ mới hình thành, Tiên Thiên tức là trang thái trước khi vạn vật trong vũ trụ được hình thành, còn khi đã có vũ trụ vạn vật, đó chính là Hậu Thiên.

Khí của Tiên Thiên bát Quái là khởi nguồn của vạn vật.

Dịch có thái cực, thái cực sinh lưỡng nghi (Âm, Dương).

Lưỡng nghi sinh Tứ Tượng: Phần Âm sinh thái Âm và thiếu Âm và thiếu Dương, phân Dương sinh thái Dương và thiếu Âm.

Tứ Tượng sinh Bát Quái.

8.2. Sơ đồ hình thành Tiên Thiên Bát Quái

Bát quái phối với ngũ hành:

TIÊN THIÊN BÁT QUÁI

Trong Tiên Thiên Bát Quái Âm Quái là Tốn, Khảm, Cấn, Khôn; Dương quái là Càn, Đoài, Ly, Chấn.

8.2. Hậu thiên Bát Quái

Trong ứng dụng, Tiên thiên Bát Quái coi là thể, là nền tảng; Hậu thiên Bát Quái được coi là dụng, là ứng dụng, khi ứng dụng cần dựa vào Âm, Dương ngũ hành để phân tích, Đó là lý do trong phong thủy, y học, hay lịch pháp… đa phần đều dùng hậu thiên bát quái, Tiên thiên là chưa hình thành xong, Hậu Thiên là đã hoàn thiên, đã hình thành, thai nhi trong bụng mẹ là Tiên Thiên, đứa bé được sinh ra là Hậu Thiên.

Tổng các số đối diện của hậu thiên là 10, số 5 nằm ở trung cung hành thổ.

Trong Hậu Thiên Bát Quái, Âm Quái là Tốn, Ly, Khôn, Đoài; Dương quái là Càn, Khảm, Cấn, Chấn.