Đối tượng nghiên cứu của phong thủy chia làm Âm trạch và Dương trạch.

–  Âm trạch: Mồ mả, nơi chôn cất người chết theo thuật phong thủy người chết mà chôn ở nơi tốt thì con cháu sẽ có phước.

Phong Thủy Âm Trạch là nói về đất táng người chết nhằm mưu cầu phúc phần cho người sống, vong linh được yên ổn thì đời sau mới được công thành danh toại.

Chính bởi vậy, người đời chăm lo mộ phần rất chu đáo. Từ đó, họ coi Âm Trạch quan trọng hơn Dương Trạch và phân định như sau:

– Âm Trạch – Dương Trạch đều tốt, là tốt nhất

– Âm Trạch tốt – Dương Trạch xấu, là thứ nhì

– Âm Trạch xấu – Dương Trạch tốt, là thứ ba

– Âm Trạch – Dương Trạch đều xấu, là xấu nhất

Nhưng Dương Trạch gần gũi với người sống nên được xem tỉ mỉ hơn Âm Trạch; Tìm đất tốt để an táng người thân chẳng khác gì tìm đất để xây cất nhà ở cũng phải xem hướng, đặt mộ, chọn ngày giờ tốt để an táng, xây cất tôn tạo mộ phần hay cải táng v.v… Việc trước tiên quan trọng nhất là xem xét Thế và Hình của mảnh đất dự định mai táng (xây cất – tôn tạo).

Hình – Thế:

Thế là: Nhìn từ xa, thế nằm bên ngoài, thế là viễn cảnh của đất – định vị (Thế – luận bằng Tiên Thiên Đồ), lợi thế địa lý (chọn địa hình) so với địa điểm khác.

Hình là: Nhìn gần, hình nằm trong thế, hình được thế ứng mới có, Hình – luận theo Hậu Thiên Đồ, là sự may mắn đem lại sau khi sắp đặt (khai huyệt, chôn cất).

Nơi ngưng tụ được linh khí gọi là “Chân Huyệt” (Mạch Thật)

Hình ngăn tụ khí, hóa sinh vạn vật, là “Đất thượng đẳng”

Nếu không có hình tốt, tức hình dạng đất ở đó không ngăn được khí, khí không tụ lại, thì an táng vô nghĩa

Hình có to có nhỏ, có cao có thấp, sấp ngửa, rộng hẹp, cân lệch, v.v… muôn hình vạn trạng

Tiền sử phong thủy chia hình dạng đất thành 6 kiểu: tròn, bẹt, thẳng, cong, vuông, lõm và yêu cầu:

– Thứ nhất: Phải ngăn được khí (khí tụ).

– Thứ 2: Phải tàng (giấu), vị đất lộ khí tán theo gió.

– Thứ 3: Phải vuông cân, vì đất nghiêng lệch khí uế phát sinh.

– Thứ 4:  Phải có hình vòng cung, khí tụ mà lưu thông trong huyệt, đất ấm.

Các cụ xưa còn nói cụ thể về Hình đất an táng như sau:

1)        Có Bình Phong (sau huyệt mộ có đất hoặc núi cao như bức bình phong để tựa, được che chắn) chôn đúng phép thì vương hầu nổi lên.

2)        Như Tổ Yến (Hình đất tròn, vuông, cân đối, phẳng) chôn đúng cách thì được phong phú (phong lưu, phú quý).

3)        Như Rìu Kép (ý nghĩa như Tổ Yến) thì có thể giàu có – Như Mâm Xôi (ý nghĩa như Tổ Yến) thì vĩnh xương hoan hỷ.

4)        Như Loạn Y (Áo quần bừa bãi) thì thê thiếp dâm loạn.

5)        Như Túi Rách (đất, cát, sỏi, phù sa bồi… lộn xộn) thì tai họa liên miên

6)        Như Thuyền Lật thì nữ bệnh, nam tù.

7)        Như Kiếm Nằm (đất dài như thanh kiếm) thì chu di bức hại.

8)        Ngang Lệch (đất xiên xẹo, không ra hình dạng gì) thì con cháu tuyệt tự.

9)        Như Đao Ngửa (đất như dài như thanh đao) thì hung họa suốt đời

Thế, Hình đất Cát thì huyệt sẽ cát; huyệt cát thì nhân sẽ cát lợi.

Phàm táng ở trên đất phình, cheo leo, lộ lồi, nham nhở, v.v… đều mang lại hung họa khôn lường cho đời sau.

Âm trạch tuy nhỏ hơn Dương trạch nhưng phức tạp hơn dương trạch

Dương trạch: Là nhà cửa, tòa nhà, thôn xóm… Nơi con người sinh sống và làm việc.

Chúng ta sẽ nghiên cứu sơ bộ về phong thủy Dương trạch.