Sau quá trình lên mặt bằng nhà thiết kế cần có các nguồn cảm hứng, ý tưởng và thực hiện thiết kế. Phần này giáo trình sẽ chia sẻ các phương pháp đem lại nguồn cảm hứng và ý tưởng thiết kế. Đầu tiên phải khẳng định, có quá nhiều yếu tố ảnh hưởng tới ý tưởng thiết kế: sự hài hòa, độ tương phản, sự thoải mái, tiện lợi, sự phù hợp, tối ưu hóa và hài hòa các mục đích sử dụng…có thể xuất hiện trong tâm trí bạn khi đưa ra một bản thiết kế mới. Có quá nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc đưa ra một giải pháp thiết kế nội thất. Khi mới vào nghề Thiết Kế Nội Thất bạn sẽ cảm thấy choáng ngợp bởi các yếu tố này chính vì vậy mà bạn cảm thấy khó tạo ra ý tưởng thiết kế, sau đây là những phương pháp tiếp cận, phát triển tư duy thiết kế và quy trình để bạn đưa ra những ý tưởng thiết kế.

2.6.1. Phương pháp tư duy coi con người là trọng tâm

– Một nhận thức sai lầm phổ biến của các nhà thiết kế là họ chỉ quan tâm đến tính thẩm mỹ. Trong thực tế, các nhà thiết kế cố gắng để đến với giải pháp thẩm mỹ hoặc thực tế cho các vấn đề về công năng và họ cố gẳng để tạo ra một không gian mà mọi người đều mong muốn. Điều này là không thực tế. Trong chương 1 bạn đã biết trong 5 yếu tố giá trị thiết kế có yếu tố thẩm mỹ và yếu tố tình cảm. Nhìn vào không gian sẽ thấy có yếu tố thẩm mỹ hữu hình và cả yếu tố vô hình, vật chất và tinh thần, đây là hai nhóm chính của các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của con người hướng tới một môi trường không gian được chỉ định nhất định. Các nhà thiết kế non trẻ tập trung hơn vào bên thẩm mỹ của những sáng tạo, đáp ứng đầy đủ các bộ phận chức năng có thể nhìn thấy, vì vậy những gì về vô hình bị xem nhẹ? Tuy nhiên, người ta đã bắt đầu hỏi các nhà thiết kế để tạo ra những ý tưởng mới mà đáp ứng nhu cầu của khách hàng về yếu tố tình cảm, tinh thần hay yếu tố vô hình. Mục tiêu của họ đã chuyển từ hài lòng về thể chất và nhu cầu sang sự thỏa mãn về cảm xúc, tinh thần.

– Một ví dụ là cách thiết kế của một nhà hàng có thể ảnh hưởng đến sự lựa chọn và sở thích của người dân. Một nhà hàng ấm cúng và được thiết kế có thể thoải mái cho mọi người cảm giác thanh thản và yên bình trong khi ăn uống nhà hàng, mặt khác có thể cho mọi người một cảm giác nào đó sống động và sôi động. Nó thực sự phụ thuộc vào tâm trạng và sở thích của người dân cho dù họ quyết định ăn cơm trưa trong bất kỳ của các nhà hàng.

– Phương pháp tư duy, tiếp cận con người làm trung tâm (cùng với những cân nhắc kinh doanh và công nghệ của hành vi con người) là phương pháp tiếp cận nhu cầu và sở thích để đưa ra một giải pháp không gian thõa mản yếu tố tình cảm, cảm cúc hay tình thần của con người. Với các phương pháp thiết kế con người làm trung tâm, đội ngũ thiết kế nhìn vào mọi khía cạnh để nhìn thấy trước các khả năng, mong muốn và đưa ra cách để tận hưởng cuộc sống trong không gian, truyền đạt những thông điệp cảm xúc, khơi dậy những tinh thần. Với nhận thức rằng con người là phức tạp trong tự nhiên, và để đáp ứng nhu cầu nhận thức của con người, khơi dậy tình cảm, tinh thần, các nhà thiết kế phải nghiên cứu, quan sát và tìm hiểu về con người, trải nghiệm thực tế, các mẫu hành vi, hình ảnh và những kỷ niệm…. để đem đến chiều sâu mang giá trị tình cảm, tinh thần của không gian.

– Quy trình sáng tạo của phương pháp tư duy coi con người làm trung tâm

Bước 1: Suy nghĩ: Đi tìm ý nghĩa cho không gian

Không phải là đi tìm màu sắc, đi tìm hình khối…nhưng là đi tìm ý nghĩa cho không gian hay sự thỏa mãn tình cảm, tinh thần, ý nghĩa của con người. Các nhà thiết kế nội thất có kế hoạch một không gian tạo ra một câu chuyện gợi lên một phong cách và tâm trạng với các biểu thức quyến rũ. Tất cả mọi không gian đều có thể mô tả lại bằng một câu chuyện của không gian mang tâm trạng, ý nghĩa nhất định. Bạn được yêu cầu tập trung vào các đề xuất sáng tạo với mục tiêu đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong thị trường hiện đại của cuộc sống, lối sống.

•   Không gian giải trí mang ý nghĩa vui vẻ hãy bắt đầu suy nghĩ tới những gì đem lại sự vui vẻ, có thể là trong phim ảnh, truyện, âm nhạc, đời sống, trải nghiệm thực tế của bạn…

•   Không gian vui chơi phải thật sự năng động, kích thích hoạt động, hãy bắt đầu với suy nghĩ về ý nghĩa đó.

•   Không gian học tập phải thoái mái, tạo hứng thú hãy bắt đầu với ý nghĩa như vậy.

•   Không gian thờ phượng phải tôn nghiêm, yên tĩnh…hãy tìm kiếm những yếu tố liên quan đền ý nghĩa này.

•   Ý nghĩa không gian có yếu tổ tình cảm, cảm xúc, tinh thần: hạnh phúc, vui vẻ, sức mạnh, quyền lực, sôi động, trí tuệ, yên bình, độc đáo…

Bạn cần dựa vào các thể loại dự án hay phân khúc thị trường để xem xét ý nghĩa của không gian đó cần có, mỗi thể loại dự án bạn lại có những cơ sở khác nhau để tìm ý nghĩa không gian: chẳng hạn như thiết kế showroom bán lẻ nhất thiết phải mang bản sắc thương hiệu bán lẻ đó nên bạn hãy tìm hiểu sâu về câu chuyện thương hiệu, thiết kế nhà hàng phải dựa trên nền tảng lịch sử của nhà hàng, biểu tượng chính của nó…để xây dựng nên câu chuyện trong ý tưởng không gian…

Cũng có những dự án thiết kế nội thất mà cảm xúc ý nghĩa nó mang lại ít gắn với các yếu tố làm cơ sở như trên nhưng nó có tác động tới thị giác mạnh mẽ, phản ánh tính cá nhân sáng tạo chuyên  nghiệp, những sáng tạo mang tính tự do…có thể gọi đây là phương pháp thiết kế nhấn mạnh với mục đích đưa lại những tác phẩm độc đáo. Trong phạm vi của của khóa học thiết kế nội thất này chúng ta sẽ tập trung nhiều hơn về phương pháp thiết kế đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong thị trường hiện tại hơn là phương pháp thiết kế nhấn mạnh mục đích đưa lại những tác phẩm độc đáo, những tác phẩm mang tính toàn cầu.

Bước 2: Tìm kiếm cảm hứng

•   Nguồn cảm hứng: Việc Thiết Kế Nội Thất có thể đạt hiệu quả tốt nhất khi bạn bắt đầu với một cảm hứng nào đó. Cảm hứng thiết kế đến từ những thứ đã xảy ra, đã nhìn thấy, đã trải nghiệm, liên tưởng… Nhà thiết kế càng đi nhiều, xem nhiều phim ảnh, trải nghiệm thực tế nhiều, có nhiều mối quan hệ, sống trong nhiều môi trường không gian…thì cảm hứng càng đến dễ dàng và có nhiều nguồn cảm hứng. Bạn nên lấy nguồn cảm hứng được khai thác từ sở thích của khách hàng, cách này bạn gần như không cần phải suy nghĩ nhiều về tìm cảm hứng nhưng có thiết kế dễ được khách hàng yêu thích hơn. Chẳng hạn khi thiết kế một phòng ngủ cho trẻ mẫu giáo, hãy hỏi xem bé thích con gì cây gì, cảm hứng sẽ xuất phát từ sở thích đó. Đây là một trường hợp thiết kế phòng ngủ với cảm hứng lấy cảm hứng lấy từ con ếch- con vật yêu thích của trẻ mà một thiết kế đã thực hiện, đúng là chúng ta thấy con ếch ngay trên giường và những chiếc lá sen rất sinh động.

•   Để tìm kiếm cảm hứng bạn hãy suy nghĩ đến những thứ liên quan tới ý nghĩa không gian ở bước 1. Giả sử bạn cần tạo một không gian vui chơi cho trẻ em trong một không gian của trung tâm giáo dục dành cho trẻ nhỏ, một không gian khiến trẻ yêu thích, thích thú, bạn hãy suy nghĩ đến tất cả những trải nghiệm liên quan hoặc tìm kiếm một thông tin mới: hình dung bạn đã từng chơi với trẻ nhỏ thế nào, hình dung lại các không gian khu vui chơi của trẻ em tại công viên bạn đã nhìn thấy, cháu nhỏ nhà bạn thích gì, nói chuyện với trẻ nhỏ hoặc phụ huynh của chúng, đọc sách để tìm hiểu, xem phim về trẻ nhỏ, biết trẻ nhỏ hay ưa thích các hoạt động và những hình khối gì…

 Một ý tưởng về nội thất khu vui chơi và đọc sách cho trẻ

•   Giả sử bạn cần cảm hứng để tạo ra một không gian phòng khách mang ý nghĩa yên bình, hãy suy nghĩ đến những trải nghiệm và tình huống liên quan: nơi nào đem lại cho bạn cảm giác yên bình, bạn đã đi qua những nơi nào như thế, điều gì làm bạn thấy yên bình…dừng lại ở một suy nghĩ mà đem lại cho bạn cảm nhận tốt nhất. Cảm hứng đến từ những thứ rất đơn giản: một bức tranh, một chiếc gối đặc biệt bạn bắt gặp, một loại đèn trang trí đặc biệt.

•   Chủ đề: Hãy nghiên cứu từ những ý tưởng của mình để tạo nên một chủ đề thích hợp. Ví dụ từ cảm hứng cây cối bạn có thể xác định những chủ đề cụ thể như: “vườn thực vật”, “cây trong nhà”…Khi đã xác định một chủ đề cụ thể bạn dễ dàng phát triển ý tưởng của mình hơn.

 Những ý tưởng về đưa cây xanh vào không gian nội thất

•   Tham khảo: những nhà thiết kế mới, ý tưởng mới rất cần điều này, tham khảo những không gian tương tự, điều này không có nghĩa là khuyên các nhà thiết kế copy ý tưởng nhưng tiếp xúc với càng nhiều ý tưởng bạn lại càng có nhiều ý tưởng mới và cũng là để tránh trùng lặp với ý tưởng đã có.

Bước 3: Tưởng tượng và đưa ra ý tưởng

•   Giả sử bạn đang thiết kế một không gian vui chơi cho nhân viên công ty (cần tạo thích thú và thư giãn) và bạn muốn lấy cảm hứng từ trải nghiệm chính bản thân bạn trong không gian này: hãy bắt đầu trí tưởng tượng bạn đang thỏa sức trong một không gian vui chơi dành cho nhân viên, bạn tưởng tượng mình cần gì trong đó, cảm giác không gian ra sao…tiếp tục tưởng tượng bạn thích làm gì tiếp ở đó, bạn cần một cái ghế ngồi nghỉ thế nào, bạn đi lại thế nào, điều gì làm bạn thích thú…. Ý tưởng Thiết Kế sẽ dần xuất hiện trong đầu bạn cho tới khi mọi thứ trong không gian đầy đủ theo ý bạn. Đây là cách tưởng tượng giúp tạo ra một ý tưởng mang tính tận hưởng nhưng rất dễ mang tính chủ quan, chính vì thế bạn nên tham khảo các không gian tương tự, sở thích, cá tính của khách hàng trước khi thiết kế, đặt bạn trong vai khách hàng chứ không phải chính bạn.

Bước 4: Chọn lọc và hoàn thiện ý tưởng

•   Lúc này khi đã có một số ý tưởng thiết kế bạn cân nhắc lại so với các yếu tố thực tại dự án để chọn ý tưởng phù hợp nhất. Cần cân nhắc để có ý tưởng khả thi chính là xem xét ý tưởng có phù hợp với:

•   Diện tích thực và phương án mặt bằng tối ưu

•   Số lượng bàn ghế cho phép

•   Mức độ của ánh sáng

•   Sức khỏe và an toàn

•   Tính kinh tế

•   Môi trường xung quanh

•   …

– Ví dụ về sáng tạo ý tưởng theo phương pháp con người là trọng tâm:

 Thiết kế mang sự yên bình, thoải mái, cân bằng cảm xúc, ít đồ đạc và coi con người là trọng tâm của không gian.

 Thiết kế mang sự yên bình, thoải mái, cân bằng cảm xúc, ít đồ đạc, coi con người là trọng tâm

Xem lại ý tưởng thiết kế ở ảnh trên và trả lời câu hỏi, vì sao nhà thiết kế này có thể đưa ra một ý tưởng thiết kế phòng làm việc tại nhà như vậy, quá trình anh ta suy nghĩ và tạo ý tưởng như thế nào. Chỉ có nhà thiết kế này mới biết nhưng có rất nhiều phương án trả lời có thể chấp nhận được, một trong số đó là câu trả lời như sau:

•   Bước 1: Đi tìm ý nghĩa không gian

–        Nhà thiết kế này chắc chắn muốn tạo ra một không gian chan hòa với thiên nhiên, tạo cảm giác thư giãn và thú vị.

•   Bước 2: Tìm kiếm cảm hứng

–        Anh ta bắt đầu suy nghĩ về những thứ giúp con người gần gũi với thiên nhiên, đem lại cảm giác thư giãn như biển, rừng, suối, cây cối…Thậm chí anh ta suy nghĩ sâu hơn về những trải nghiệm của mình với từng thứ đó: anh ta đã có những cảm giác yên bình nào với biển, với rừng, với cây cối, những hình ảnh sống động hiện lên trong đầu nhà thiết kế.

–        Anh dừng lại với suy nghĩ về biển có thể vì anh ta thích biển, có thể vì chủ ngôi nhà thích biển, có thể chủ ngôi nhà có quê hương gần biển hoặc có thể anh ta vừa có một chuyến đi biển rất thú vị. Anh chọn biển làm cảm hứng thiết kế cho phòng làm việc tại nhà.

•   Bước 3: Tưởng tượng và đưa ra ý tưởng

–        Nhà thiết kế bắt đầu tưởng tượng với cảm hứng từ biển: anh ta tưởng tượng mình đang đi dạo trên bãi biển, gió biển nhẹ nhàng tạt vào tóc anh mát rượu, sóng biển êm dịu, chân anh đi trên cát mát rượu và rất êm, cái cảm giác yên bình tự nhiên, rất thư giãn và đầy thú vị. Anh có cảm giác mình không muốn về nhà, trong căn phòng chật chội, anh thiết nghĩ làm việc ở đây thì thật tuyệt. Anh nghĩ đến việc kê thêm một chiếc bàn và bộ máy tính tại đây, anh có thể làm việc ngay trên bãi biển này, mặt anh quay ra hướng biển đón gió, thật thú vị!…

–        Tưởng tượng đã đủ, thực tế nhà thiết kế đang tìm kiếm một ý tưởng và quá trình tưởng tượng này khiến nhà thiết kế muốn bê phòng làm việc “trong mộng” vừa rồi vào trong phòng làm việc thực, các ý tưởng có thể là: tạo sóng biển nhân tạo, tạo tiếng kêu giống gió biển trong phòng làm việc, tạo một bãi cát trong phòng, phòng trang trí các bức tranh mang cảm hứng biển…

•   Bước 4: Chọn ý tưởng

–        Nhà thiết kế cân nhắc các ý tưởng: việc tạo sóng biển nhân tạo không dễ và cũng tốn kèm, việc làm gió biển trong phòng cũng không đơn giản, những bức tranh mang cảm hứng biển không đủ tạo ra cảm giác thực và thú vị như anh vừa tưởng tượng. Anh quyết định chọn ý tưởng tạo một bãi cát nhỏ trong phòng làm ý tưởng thiết kế.

–        Bãi cát được tạo ngay khoảng không gian quanh bàn làm việc, một không gian rất thực mang cảm giác gần gũi với biển, yên bình, thư giãn và thú vị. Các yếu tố còn lại như bàn, ghế…không có gì độc đáo nhưng cũng đủ làm nên ý nghĩa của không gian như mong muốn ban đầu.

2.6.2. Phương pháp luận và tư duy sáng tác

Bài giảng trên lớp