Nhiều học viên đã đưa ra những câu hỏi cho AWE như “Ai có thể trở thành một nhà thiết kế nội thất?” Hoặc “Tôi có phải là một người trội não phải để trở thành một nhà thiết kế thành công?”, “Bạn sinh ra để làm thiết kế nội thất? “…

Để trả lời những câu hỏi trên, chúng tôi sẽ đi vào phân tích sâu hơn sự hoạt động của não bộ và sau đó AWE sẽ giúp các bạn, bất cứ ai cũng có thể khai thác khả năng của mình để trở thành một người mang tư tưởng sáng tạo với những cách thực hiện khác nhau.

2.1.1. Hoạt động của não bộ trong lĩnh vực sáng tạo và nghệ thuật

Tư Duy Thiết kế là kết quả của não phải và não trái, để phát triển tư duy thiết kế cần hiểu rõ sự hoạt động của não bộ và tác động của nó đến tư duy thiết kế, từ đó biết cách rèn luyện tư duy thiết kế phù hợp với não bộ của chính bạn. Phần này giúp bạn hiểu cách hoạt động của não bộ, xác định bạn là người có não trái trội hay não phải trội hơn.

– Người trội não phải: Những người đang chiếm ưu thế sử dụng não phải nhiều hơn. Những người sử dụng não phải nhiều hơn được xác định là người học thị giác hay học trực quan bởi họ học hỏi bằng đôi mắt nhiều hơn là đôi tai, họ dễ gi nhớ qua việc nhìn hình ảnh, video hơn là các bài giảng điển hình. Những người học này thường bị chi phối nhiều hơn bởi tài liệu tham khảo trực quan. Họ có cảm xúc nhiều hơn, bị ảnh hưởng bởi cảm xúc, tình cảm nhiều hơn, họ cũng có cảm nhận, sự hiểu biết tốt hơn và phản ảnh về các khía cạnh này. Hơn nữa, các nhà tư tưởng não phải là rất trực quan và tò mò về thế giới. Họ có xu hướng thiếu có đầu óc tổ chức, thiếu kỹ năng quản lý về thời gian.

– Người trội não trái: Những người đang chiếm ưu thế sử dụng não trái nhiều hơn trong các hoạt động. Những người sử dụng não trái nhiều hơn được xác định là người học thính giác, học bằng đôi tai. Họ có cảm nhận tốt hơn với từ ngữ, câu nói, các bài giảng, họ sử dụng câu từ để ghi nhớ hơn là hình ảnh hay hỗ trợ trực quan. Họ là những người có xu hướng chi phối hoạt mọi động có tổ chức, có nguyên tắc, quy tắc, quy trình, đúng lịch trình thời gian

họ có khả năng phân tích, suy nghĩ logic. Họ xử lý các ý tưởng, công việc theo cách step-bystep (từng bước một), sử dụng các thuật toán, và do đó ít có thể bị lỗi.

– Sự khác biệt lớn nhất của hai nửa bán cầu não là khía cạnh thị giác: Trong khi tất cả chúng ta sử dụng cả hai bán cầu não, mỗi người trong chúng ta có một mặt chi phối bởi một bán cầu não hơn và sự phụ trội của một nửa bán cấu não này chiếm một phần rất lớn của tính cách con người. Mỗi cá nhân nghĩ theo một cách nào đó, có sự quan tâm nhiều hơn trong khu vực nhất định và suy nghĩ ở trên và vượt ra ngoài tất cả là hiệu quả nhất trong những cách nhất định. Một sự hiểu biết chính xác về não trái và não phải có thể giúp chúng ta suy nghĩ năng suất, hiệu quả và sáng tạo.

•     Phía bên phải của não nhìn vào tài liệu trực quan như một tổng thể, cho dù đó là một phong cảnh, đối tượng, hoặc tác phẩm nghệ thuật, và sau đó làm việc theo cách của mình để ý vào chi tiết tốt hơn. Phía bên phải nhìn hoạt động trong một tổng thể để đi đến xác định chi tiết tốt hơn.

•     Phía bên trái đầu tiên nhìn thấy các chi tiết trước và đặt chúng lại với nhau để tạo thành bức tranh lớn hơn, nhìn vào chi tiết trước để đi đến tổng thể.

Hai phần não bộ và mối quan hệ trong thiết kế, sáng tạo?

Từ những phân tích bên trên chắc chúng ta có thể đoán ra mối liên hệ từ sự hoạt động của các bán cầu não với hoạt động sáng tạo:

– Thứ nhất: Những người có sự thống trị ở não phải có nhiều hơn tố chất sáng tạo một cách tự nhiên (tố chất có sẵn còn được gọi là năng khiếu).

•     Thật dễ dàng để thừa nhận điều này vì trước hết, các nhà tư tưởng não phải là ít hơn so với bên trái, do đó có vẻ như người ta sẽ nhìn thấy thế giới theo cách khác so với đại đa số còn lại và do đó dễ có xu hướng tạo ra sự khác biệt so với đa số. Ngoài ra, bản chất tự nhiên có cảm nhận về hình ảnh cao và sự tò mò có xu hướng làm cho tâm hồn họ không bao giờ ngừng nghĩ đến việc thay thế cũng như làm thế nào nó có thể được áp dụng trực quan trong thiết kế.

– Thứ hai: Người trội não phải và người trội não trái đều có khả năng sáng tạo theo cách riêng, không phải chỉ những người trội não phải mới có khả năng trở thành nghệ sỹ.

•     Những người có một bộ não trái chi phối đến nay phổ biến hơn. Họ có thể cảm thấy bất lợi vì có ít sự sáng tạo tự nhiên hơn so với nhóm người não phải thống trị tuy nhiên thực tế, những người trội não trái họ có khả năng sáng tạo và bản chất nghệ thuật, chỉ cần họ đi tới nó theo một cách khác.

•     Để hiểu rõ hơn tố chất nghệ thuật của cả hai bên, chúng ta hãy xem và phân tích một vài ví dụ về các tác phẩm nghệ thuật.

Người trội não phải có thể nghiêng nhiều hơn về phía nghệ thuật trừu tượng, vì nghệ thuật trừu tượng là thiếu trật tự và vô tổ chức.  Nghệ thuật trừu tượng cũng không có ranh giới, vì vậy nó có thể được coi là outsite-the-box – suy nghĩ ngoài chiếc hộp, hoặc sáng tạo. Nghệ thuật trừu tượng cũng được biết đến để miêu tả cảm xúc, phản ánh tâm trạng, ý nghĩa sâu sắc và thậm chí không có bằng chứng thị giác cứng. Một người trội não phải có thể dễ dàng hơn để chọn lên trên ý nghĩa sâu sắc cho một tác phẩm trừu tượng.

               Một số tác phẩm tranh trừu tượng

Ngược lại người trội não trái có thể bị hấp dẫn hơn với một hình thức nghệ thuật có trật tự, có chủ trương về hình thức và ý nghĩa hay, dễ có thiên hướng hoạt động về nghệ thuật chủ nghĩa hiện thực. Dưới đây là một bức tranh với nhiều sáng tạo, ý nghĩa nhưng dựa trên hình ảnh thực tế hơn là trừu tượng.

Xác định phần não bộ chiếm ưu thế của bạn?

Trước khi khám phá ra cách khai thác sức sáng tạo của mình, người ta cần biết mình có bên não bộ nào chiếm ưu thế, là người trội não trái hay trội hơn về não phải. Dựa trên những định nghĩa và phân tích ở trên trong giáo trình, chắc bạn đã phần nào dự đoán được não bộ của mình thuộc nhóm nào nhưng để chính xác hơn bạn nên tham gia các bài kiểm tra test não bộ.

Link kiểm tra não bộ (nên kiểm tra 1 vài trang khác nhau):

1.      http://painting.about.com/library/quiz/blquiz–rightbrain2.htm

2.      http://braintest.sommer–sommer.com/en/

3.      http://testyourself.psychtests.com/testid/3178

Trải qua những bài test não bộ bạn thấy rằng tất cả não bộ đều là sự kết hợp của hai bên, không có bên nào chiếm ưu thế hoàn toàn 100%, đa số là tỷ lệ não phải: não trái tập trung ở khoảng 30:70 đến 70:30. Bạn có thể ngạc nhiên về kết quả rất cụ thể về não bộ của bạn ví dụ não phải chiếm ưu thế 59%, não trái chiếm ưu thế 41%…

 

2.1.2. Phát triển tư duy thiết kế nhờ sự vận động của não bộ

 

Bây giờ bạn đã hiểu rõ bạn thuộc nhóm người nào, bộ não của bạn có ưu thế gì nhưng bạn cảm thấy mình vẫn chưa có tư duy thiết kế, chưa có kỹ năng sáng tạo? Đó là do bạn chưa biết cách sử dụng hiệu quả chính não bộ của mình. Những phương pháp sau giúp bạn vận dụng được cách phát triển tư duy thiết kế nhờ sự hoạt động hiệu quả của não bộ.

Tuân thủ bộ não của bạn và phát triển hoạt động của nó

Như chúng ta có thể hiểu rõ hơn về bản thân mình ở mức độ sâu hơn này, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về những gì chúng ta vốn có tài năng, có thể làm và cần làm để không ngừng sáng tạo.

–  Chúng tôi đã chứng mình dù bạn thuộc tuyp người nào thì bạn cũng có khả năng sáng tạo và tư duy thiết kế của riêng mình. Bởi vậy bạn không cần phải thay đổi não bộ, cố tỏ ra là một người có năng khiếu hay ngược lại cố suy nghĩ khác bản năng của mình. Một trong những sai lầm cần tránh trong thiết kế nội thất là cố tạo ra một cái gì đó khác lạ. Điều này không có nghĩa là bạn cứ thế mà mặc não bộ hoạt động theo thói quen, để phần trội chiếm ưu thế hoàn toàn, như thế là bạn đang lãng phí bộ não. Bạn phải vận động cả hai phần não bộ (lưu ý: không thay đổi nhưng biết cách vận động và phối hợp hiệu quả của hai bán cầu não): nếu bán cầu não trái của bạn trội thì bạn cần phát huy khả năng của não trái và rèn luyện nhiều hơn để bán cầu não phải hoạt động tốt lên, ngược lại nếu bán cầu não phải của bạn trội thì bạn cần huy khả năng của não phải và rèn luyện não trái hoạt động tốt hơn.

–  Phát triển tư duy thiết kế nội thất cho người trội não phải:

•     Thiết kế nội thất không phải là thể loại nghệ thuật trừu tượng, nó không dành riêng cho người trội não phải. Thiết kế nội thất là một tác phẩm nghệ thuật có tổ chức, có nguyên tắc, có hình khối, có tiêu chí cụ thể và cũng có những yếu tố mang tính tự do, không ranh giới. Nếu bạn là một người trội não phải chắc chắn bạn có tố chất để trở thành một thiết kế nội thất giỏi, bạn có khả năng sáng tạo và đem đến những điều mới mẻ trong màu sắc, mô hình, kết cấu, hình dạng, công dụng hay bất cứ điều gì khác…, nhưng đừng cho rằng bạn không phải học cách tư duy. Bạn rèn luyện não phải của mình như thế nào để tạo ra những ý tưởng thiết kế? Hãy sử dụng não phải của bạn bằng cách: không ngừng suy nghĩ về các giải pháp tổng thể và nhìn mọi thứ từ một bức tranh tổng thể trước hơn là nhìn vào chi tiết, sự thiếu trật tự và vô tổ chức trong suy nghĩ của bạn để đi đến những ý tưởng không giới hạn.

•     Đừng vứt không não trái, càng có thiên hướng tự do, trừu tượng, ngẫu hứng bao nhiêu người thiết kế nội thất càng phải biết kiểm soát sự tự do đó bằng cách thúc đẩy sự hoạt động của não trái hay thúc đẩy sự hoạt động của tư duy.  Bạn thỏa sức tưởng tượng về bức tranh tổng thể, ý nghĩa lớn, sáng tạo cách không có trật tự…của toàn bộ không gian, đồ đạc nhưng khi đi vào chi tiết cụ thể hãy để ý đến những nguyên tắc về bố cục, màu sắc, ánh sáng, tỷ lệ, không quên những giá trị của thiết kế nội thất đã được công nhận…Tư duy về những điều đó, để nó có tiếng nói trong tâm trí của bạn, tất nhiên có những phần không nằm trong những nguyên tắc đó là dánh cho riêng bạn để bạn có thể sáng tạo thoải mái.

–  Phát triển tư duy thiết kế cho người trội não trái

•     Người trội não trái là dạng người của tư duy, họ luôn suy nghĩ một cách có tổ chức, nguyên tắc, khoa học, logic… và không có lý do ngăn cản họ trở thành một thiết kế nội thất giỏi, sản phẩm thiết kế của họ dễ đáp ứng được nhu cầu của khách hàng.  Tuy nhiên để hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo hay ngành thiết kế nội thất họ cần rèn luyện phát triển tư duy thiết kế theo cách riêng.

•     Phát huy khả năng của não trái: bạn có ít tố chất sáng tạo một cách tự nhiên và tự do nhưng bạn có khả năng chứa đựng một khối kiến thức, thông tin rộng lớn về thiết kế nội thất, có khả năng tư duy và sáng tạo một cách có cơ sở (có trật tự) tốt hơn. Nắm rõ mọi kiến thức của nghề thiết kế nội thất bố cục, màu sắc, ánh sáng, tỷ lệ, vật liệu…trước hết là yếu tố bắt buộc với mọi nhà thiết kế nội thất nhưng còn là cơ sở để bạn thỏa sức sáng tạo với các ý tưởng trong khuôn khổ, hiện thực (nghệ thuật mang tính hiện thực). Bạn không có khả năng tạo ra những bức tranh trang trí trừu tượng cho ngôi nhà nhưng bạn có đủ khả năng tạo ra sản phẩm thiết kế nội thất trực quan đáp ứng mọi tiêu chuẩn của thiết kế nội thất. Thông thường, các đường dẫn đến sự sáng tạo được chấp nhận tốt hơn nằm trong khoa học và logic. Não trái với khả năng phân tích và suy nghĩ logic cho phép bạn khai thác sự sáng tạo trên các tiêu chuẩn có sẵn, ví dụ trong một căn nhà bạn luôn biết cách sắp xếp đồ đạc với nhiều cách khác nhau để tạo được sự cân bằng, hài hòa. Bạn vận dụng linh hoạt các nguyên tác phối màu trong thiết kế nội thất để có những điểm nhấn riêng khác biệt trong từng không gian. Đặc biệt, não trái với khả năng suy nghĩ logic và tư duy sẽ cho bạn khả năng khai thác sự sáng tạo với các mô hình mới, các kỹ thuật, phương pháp mới, vật liệu nội thất mới…tốt hơn người trội não phải. Cụ thể như sáng tạo ra những đồ nội thất có chức năng thông minh, những đồ nội thất đa năng, tiện ích…Đó là những điểm mạnh của bạn và bạn cần phát huy nó.

•     Rèn luyện não phải hoạt động tốt hơn: não phải chiếm ưu thế 30% hay 50% không quan trọng bằng cách bạn sử dụng hai phần não bộ thế nào. Chỉ cần bạn có não phải với tỷ lệ 20% và phát huy tối đa nó là bạn đã có thể sáng tạo trong ngành thiết kế nội thất. Một thói quen là khi một bán cầu não chiếm ưu thế nó có xu thế lấn át và ít để nửa kia hoạt động. Thay vì điều này bạn cần tích cực vận động não phải hoạt động, luôn nhớ bạn cũng có tố chất và khả năng như người trội não phải nhưng là ít hơn thôi. Làm thế nào để bạn sáng tạo hơn, bạn phải học cách thay đổi suy nghĩ. Bạn cần suy nghĩ và nhìn mọi thứ một cách tổng thể trước sau đó hãy đi vào chi tiết, bạn cần suy nghĩ về tổng thể không gian, nó là cái gì, có ý nghĩa thế nào trước khi nghĩ đến việc tôi phải tạo ra chúng với nguyên tắc này, phương pháp kia, suy nghĩ ngoài chiếc hộp.

•     Bấy lâu nay bạn vẫn tưởng cảm hứng là cái gì đó xa xôi mơ hồ. Trong nhiều khóa học phát triển tư duy thiết kế nội thất ở nước ngoài, người ta đưa các bài tập rèn luyện kỹ năng sáng tạo bằng cách chọn bất kỳ một đối tượng nào trong thế giới và yêu cầu học viên phã vỡ nó theo nhưng cách khác nhau để biến nó trở thành một đối tượng mới. Ví dụ từ vỏ ốc gai ở biển bạn phải phá vỡ, làm biến dạng, cắt bớt, lắp ghép, liên tưởng…. để biến nó thành một hình khối khác hoặc mang ý nghĩa khác, càng nhiều càng tốt ví dụ như là: hòa bình, đại dương, yên bình, hình tròn, nước, song, dòng kẻ, gai góc…Đó chính là rèn luyện việc tạo cảm hứng sáng tạo. Bất kỳ một đối tượng nào trong thiên nhiên, cuộc sống đều có thể phá vỡ trở thành nhiều đối tượng với hình khối hoặc ý nghĩa mới, hay nói cách khác bất kỳ một đối tượng nào trong thiên nhiên, cuộc sống đều là nguồn cảm hứng sáng tạo vô tận.

Đúc kết lại những cách suy nghĩ sáng tạo

•     Mọi người đều có khả năng sáng tạo. Sử dụng cả hai bán cầu não để tư duy sáng tạo và rèn luyện cách riêng theo khả năng và não bộ của chính mình.

•     Xem xét mọi vấn đề từ khía cạnh tổng thể trước, đi tìm ý nghĩa tổng thể trước khi đi vào chi tiết.  Khi đi tìm ý nghĩa tổng thể hãy bỏ qua mọi nguyên tắc, mọi tiêu chuẩn sẵn có, mọi gò buộc, hãy suy nghĩ tự do, thinhk outsite the box – “suy nghĩ ngoài chiếc hộp”. Khi cụ thể hóa, thể hiện chi tiết ý tưởng cần xem xét các yếu tố nguyên tắc, phương pháp, tiêu chuẩn…trong thiết kế nội thất.

•     Biến mọi đối tượng cụ thể thành hình khối, ý nghĩa mà mình mong muốn tạo ra rồi đem nó vào ý tưởng thiết kế. Cứ theo cách suy nghĩ này khả năng sáng tạo của bạn là không giới hạn. Bạn có thể tạo ra bất cứ đồ vật nội thất nào có hình khối và ý nghĩa sáng tạo với nguồn cảm hứng vô tận lấy từ thiên nhiên và cuộc sống như: một không gian mang cảm hứng biển với những chiếc sofa mang dáng dấp của những con ốc biển, bộ thảm trải họa tiết sóng gợn hay trần nhà mang hoạt tiết gợn sóng.

Trong giáo trình này AWE đưa ra những bài tập cụ thể cho việc rèn luyện kỹ năng sáng tạo. Hai bài tập dưới đây thực hiện ngay khi bạn đọc và thực hiện nó bằng bản vẽ khi bạn đã học phần học các phần mềm thiết kế nội thất.

Bài tập 1: Phá vỡ đối tượng và biến nó thành một đối tượng mới trong nội thất

Lấy 10 đối tượng trong tự nhiên và tìm cách phá vỡ chúng, làm biến dạng chúng, liên kết chúng, liên tưởng chúng, sắp xếp lại theo nhiều cách, lấy một hình ảnh nhỏ trong bộ phận của chúng…để tạo ra những đối tượng mới là đồ đạc sử dụngtrong ngôi nhà.

Gợi ý: Một chiếc đèn trang trí hình con ốc biển, sofa lượn sóng, cầu thang với mỗi bậc thang là một nốt nhạc…

Bài tập 2: Suy nghĩ tổng thể đến chi tiết một không gian nội thất

Suy nghĩ về một ý tưởng không gian kiến trúc hoặc nội thất cho căn nhà hoàn chỉnh trong đó toàn bộ không gian đem lại một trải nghiệm, một ý nghĩa cụ thể như là: biển, nước, mưa, rừng, xanh, cây, trong suốt, tự do…

Gợi ý: Ví dụ khi muốn sáng tạo một không gian đem lại trải nghiệm biển thì biển chính là cảm hứng sáng tạo của bạn. Bạn phải nghiên cứu biển có những thứ gì, những hình thù gì và bạn phá vỡ nó, biến thể nó như thế nào để tạo thành nên một đồ đạc nội thất hay một bộ phận của không gian sống.